Awaria dysku, zgubiony telefon, przypadkowe usunięcie folderu albo złośliwe oprogramowanie mogą w kilka chwil pozbawić użytkownika zdjęć, dokumentów i ważnych plików. Odzyskanie danych bywa kosztowne, czasochłonne, a czasem okazuje się niemożliwe. Właśnie dlatego warto wiedzieć, jak zrobić kopię zapasową i przechowywać ją w taki sposób, aby rzeczywiście można było z niej skorzystać w razie problemów.
Backup nie powinien być jednorazową czynnością wykonywaną dopiero przed wymianą komputera. Najlepiej traktować go jako regularny proces, który działa automatycznie i nie wymaga ciągłego pamiętania o kopiowaniu nowych plików.
Co to jest kopia zapasowa?
Kopia zapasowa to dodatkowa wersja danych przechowywana poza miejscem, w którym znajdują się oryginalne pliki. Może obejmować zdjęcia, filmy, dokumenty, wiadomości, kontakty, ustawienia systemowe, bazy danych, projekty zawodowe albo całą zawartość komputera.
Samo przeniesienie zdjęć z pulpitu do innego folderu na tym samym dysku nie jest prawdziwym zabezpieczeniem. Jeżeli dysk ulegnie awarii, utracone mogą zostać zarówno oryginały, jak i przeniesione pliki. Podobny problem dotyczy danych zapisanych na innej partycji tego samego nośnika.
Dobra kopia powinna znajdować się na osobnym urządzeniu, serwerze albo w usłudze chmurowej. Dzięki temu awaria jednego sprzętu nie powoduje utraty wszystkich wersji danych.
Jakie pliki należy zabezpieczyć w pierwszej kolejności?
Na początku warto zastanowić się, których danych nie da się łatwo odtworzyć. Programy można zazwyczaj ponownie pobrać i zainstalować, natomiast rodzinne zdjęcia, własne dokumenty czy materiały przygotowywane przez wiele miesięcy mogą przepaść bezpowrotnie.
W pierwszej kolejności warto skopiować:
- zdjęcia i nagrania wideo,
- dokumenty prywatne oraz firmowe,
- projekty zawodowe i materiały klientów,
- pliki księgowe, umowy i faktury,
- kontakty, wiadomości i notatki,
- dane dostępowe przechowywane w menedżerze haseł.
Osoby prowadzące stronę internetową powinny zabezpieczać zarówno pliki witryny, jak i jej bazę danych. Skopiowanie samego katalogu ze zdjęciami lub motywem WordPressa nie wystarczy do pełnego odtworzenia serwisu.
Zasada 3, 2, 1, czyli bezpieczny sposób przechowywania danych
Jedną z najczęściej polecanych metod jest zasada 3, 2, 1. Zakłada ona posiadanie trzech kopii danych. Jedna z nich jest wersją używaną na co dzień, a dwie pozostałe pełnią funkcję zabezpieczenia.
Dane powinny znajdować się na co najmniej dwóch różnych rodzajach nośników. Może to być na przykład dysk komputera i zewnętrzny dysk USB. Jedną kopię należy przechowywać w innej lokalizacji, na przykład w chmurze, biurze albo domu zaufanej osoby.
Takie rozwiązanie chroni nie tylko przed awarią urządzenia, lecz także przed kradzieżą, zalaniem, pożarem lub przepięciem elektrycznym. Dysk zewnętrzny leżący stale obok komputera nie zapewnia pełnej ochrony, ponieważ oba urządzenia mogą zostać uszkodzone podczas tego samego zdarzenia.
Jak zrobić kopię zapasową na dysku zewnętrznym?
Najprostszym rozwiązaniem jest podłączenie dysku zewnętrznego lub pamięci USB i skopiowanie na niego najważniejszych folderów. Metoda ta sprawdzi się przy niewielkiej ilości danych, ale wymaga regularnego powtarzania całej czynności.
Lepszym rozwiązaniem jest skonfigurowanie automatycznego tworzenia kopii. System Windows umożliwia między innymi zapisywanie historii plików oraz wykonywanie kopii wybranych folderów. Komputery Apple oferują funkcję Time Machine, która po podłączeniu dysku może automatycznie archiwizować dane i przechowywać ich wcześniejsze wersje.
Dysk przeznaczony na backup powinien mieć większą pojemność niż aktualna ilość zabezpieczanych danych. Dodatkowe miejsce pozwala zachować kilka wersji tego samego dokumentu. Jest to przydatne, gdy użytkownik dopiero po kilku dniach zauważy, że nadpisał właściwy plik błędną wersją.
Po wykonaniu kopii warto odłączyć nośnik od komputera. Dysk podłączony przez cały czas może zostać objęty działaniem złośliwego oprogramowania szyfrującego pliki.
Jak zrobić kopię zapasową w chmurze?
Usługi chmurowe pozwalają przechowywać pliki na zewnętrznych serwerach i synchronizować je pomiędzy urządzeniami. Popularne rozwiązania to Google Drive, OneDrive, iCloud oraz Dropbox. Po zainstalowaniu odpowiedniej aplikacji można wskazać foldery, które mają być automatycznie wysyłane na konto użytkownika.
Chmura jest wygodna, ponieważ nowe pliki mogą być zapisywane bez ręcznego podłączania dysku. Dane pozostają dostępne również wtedy, gdy komputer zostanie uszkodzony albo skradziony. Do ich odzyskania wystarczy zalogowanie się na konto na innym urządzeniu.
Trzeba jednak pamiętać, że synchronizacja nie zawsze jest tym samym co pełna kopia zapasowa. Jeżeli użytkownik usunie plik z synchronizowanego folderu, zmiana może zostać automatycznie przesłana do chmury. Wiele usług przechowuje usunięte dane przez określony czas, ale później mogą one zniknąć bezpowrotnie.
Przed wyborem usługi warto sprawdzić limit miejsca, możliwość odzyskiwania wcześniejszych wersji oraz sposób zabezpieczenia konta. Należy włączyć uwierzytelnianie dwuetapowe, aby samo poznanie hasła nie wystarczyło do uzyskania dostępu do danych.
Jak wykonać kopię zapasową telefonu z Androidem?
Telefon przechowuje dziś nie tylko kontakty, lecz także zdjęcia, dokumenty, wiadomości i dane aplikacji. Na urządzeniach z Androidem część informacji może być automatycznie zapisywana na koncie Google.
Opcje kopii można znaleźć najczęściej w ustawieniach systemu, w sekcji dotyczącej konta, systemu lub danych. Nazwy poszczególnych pozycji zależą od producenta telefonu i wersji Androida. Po włączeniu funkcji urządzenie może zapisywać między innymi kontakty, listę aplikacji, wybrane ustawienia oraz niektóre wiadomości.
Zdjęcia i filmy można synchronizować za pomocą Zdjęć Google albo innej wybranej usługi. Przed usunięciem plików z telefonu trzeba upewnić się, że przesyłanie zostało ukończone. W aplikacji warto sprawdzić status synchronizacji oraz zalogować się na konto przez inne urządzenie, aby potwierdzić dostępność materiałów.
Dodatkową kopię zdjęć można wykonać przez podłączenie telefonu do komputera przewodem USB. Najważniejsze pliki znajdują się zwykle w folderach aparatu, pobranych materiałów i dokumentów.
Jak zrobić kopię zapasową iPhone’a?
Użytkownicy iPhone’ów mogą korzystać z kopii w iCloud albo zapisać dane lokalnie na komputerze. Backup w chmurze można uruchomić w ustawieniach konta Apple. Po włączeniu tej funkcji telefon wykonuje kopię automatycznie, gdy jest podłączony do zasilania, zablokowany i ma dostęp do sieci Wi-Fi.
Trzeba kontrolować ilość wolnego miejsca w iCloud. Gdy limit zostanie wykorzystany, kolejne kopie mogą przestać się wykonywać. W ustawieniach widoczna jest data ostatniego poprawnego zapisu, dlatego warto ją od czasu do czasu sprawdzać.
Drugą metodą jest podłączenie iPhone’a do komputera. Na komputerach Mac kopię można wykonać za pomocą Findera, natomiast na komputerach z Windows służy do tego odpowiednia aplikacja Apple. Zaszyfrowana kopia lokalna może obejmować więcej danych, w tym zapisane hasła i informacje dotyczące zdrowia.
Jak zabezpieczyć stronę internetową?
Kopia strony powinna obejmować pliki znajdujące się na serwerze oraz bazę danych. To właśnie w bazie zapisane są między innymi treści artykułów, ustawienia, konta użytkowników, zamówienia i konfiguracja wielu wtyczek.
Część firm hostingowych automatycznie wykonuje backup, ale nie należy zakładać, że kopie są przechowywane przez dowolnie długi czas. Warto sprawdzić częstotliwość zapisu, okres przechowywania i sposób przywracania danych.
W przypadku WordPressa można korzystać z narzędzi oferowanych przez hosting albo z odpowiedniej wtyczki. Gotowe archiwum dobrze jest przesłać poza serwer strony, na przykład do chmury lub na komputer. Jeżeli kopia znajduje się wyłącznie na tym samym koncie hostingowym, awaria albo przejęcie dostępu może objąć również pliki zabezpieczające.
Przed większą aktualizacją WordPressa, zmianą motywu, edycją kodu lub migracją witryny należy wykonać dodatkową kopię ręczną.
Jak często wykonywać backup?
Częstotliwość zależy od tego, jak szybko przybywa nowych danych. Domowy komputer używany głównie do przeglądania stron może być zabezpieczany raz w tygodniu. Osoba codziennie pracująca nad dokumentami powinna korzystać z automatycznej kopii wykonywanej każdego dnia.
Sklepy internetowe i aktywne strony mogą wymagać backupu kilka razy na dobę. Utrata nawet kilku godzin danych oznacza w takim przypadku brak nowych zamówień, zmian stanów magazynowych albo wiadomości klientów.
Dobrym rozwiązaniem jest połączenie ciągłej synchronizacji wybranych folderów z okresową kopią całego urządzenia. Dzięki temu bieżące pliki są szybko zabezpieczane, a pełny obraz systemu pozwala łatwiej przywrócić komputer po poważnej awarii.
Jak sprawdzić, czy kopia zapasowa rzeczywiście działa?
Samo pojawienie się komunikatu o wykonaniu backupu nie daje pełnej pewności, że dane można odzyskać. Kopię należy okresowo testować. Wystarczy otworzyć kilka zdjęć, dokumentów i archiwów zapisanych na nośniku albo pobrać wybrany folder z chmury.
W przypadku strony internetowej warto przeprowadzić próbne odtworzenie w środowisku testowym. Pozwala to sprawdzić, czy dostępne są zarówno pliki, jak i prawidłowa baza danych.
Nośniki również mogą ulegać awariom. Dysk zewnętrzny wydający nietypowe dźwięki, rozłączający się lub działający bardzo wolno powinien zostać zastąpiony. Nie warto czekać, aż całkowicie przestanie odpowiadać.
Najbezpieczniejszy backup działa automatycznie, przechowuje kilka wcześniejszych wersji i znajduje się na więcej niż jednym nośniku. Dzięki regularnym testom kopia nie jest tylko folderem dającym pozorne poczucie bezpieczeństwa, lecz rzeczywistym sposobem na szybkie odzyskanie danych.
Źródło: www.helpline.org.pl
